Ile dni urlopu przysługuje na śmierć ojca? Wszystko o urlopie okolicznościowym

Ile dni urlopu przysługuje z powodu śmierci ojca?

Pracownik zatrudniony na umowę o pracę ma prawo do dwóch dni urlopu okolicznościowego w razie śmierci ojca — chodzi tu zarówno o ojca biologicznego, jak i adopcyjnego oraz ojczyma. To odrębne uprawnienie, które nie pomniejsza urlopu wypoczynkowego i jest ewidencjonowane osobno. Prawo do tych dwóch dni przysługuje za każdym razem, gdy zmarł rodzic.

W przypadku innych stopni pokrewieństwa liczba dni może być inna — przykładowo:

• przy śmierci rodzeństwa zwykle przysługuje jeden dzień,
• przy śmierci dziadków zwykle przysługuje jeden dzień,
• przy śmierci teściów zwykle przysługuje jeden dzień.

Dokładne zasady i wymiar urlopu określają przepisy prawa pracy.

Komu przysługuje urlop okolicznościowy z tytułu śmierci ojca?

Za rodzica uznaje się biologicznego rodzica, rodzica adopcyjnego, ojczyma albo opiekuna prawnego pełniącego rolę rodzica. Pracownicy zatrudnieni na umowę o pracę mają prawo do urlopu okolicznościowego — przysługuje on niezależnie od wymiaru etatu, także gdy umowa jest zawarta na czas określony. Z tego uprawnienia mogą skorzystać również rodzice po rozwodzie lub ci, którzy nie mieszkają wspólnie z dzieckiem.

Urlop okolicznościowy obejmuje między innymi sytuacje:

• śmierci ojca,
• śmierci matki,
• urodzenia dziecka,
• ślubu,
• zgonu bliskiego członka rodziny.

Jego przyznanie nie zależy od stopnia emocjonalnego zaangażowania ani miejsca zamieszkania pracownika. Pracownik powinien niezwłocznie zawiadomić pracodawcę o nieobecności, najpóźniej w drugim dniu nieobecności. W razie wątpliwości pracodawca może poprosić o dokument potwierdzający pokrewieństwo, na przykład akt urodzenia lub dokument adopcyjny — to potrzebne do ustalenia uprawnień.

Czy urlop okolicznościowy jest płatny i pomniejsza urlop wypoczynkowy?

Urlop okolicznościowy jest płatny — pracownik otrzymuje pełne wynagrodzenie za czas nieobecności. Płatne dni liczy się jak zwykły czas pracy, uwzględniając:

• stałe składniki pensji,
• dodatki wynikające z umowy.

To odrębne uprawnienie, które nie pomniejsza puli urlopu wypoczynkowego i powinno być ewidencjonowane oddzielnie. W rozliczeniach pracodawca traktuje ten czas jako wynagrodzenie za pracę, a nie jako inną formę świadczenia. Nie można go zamienić na ekwiwalent pieniężny — niewykorzystane dni przepadną, jeżeli nie zachodzą przesłanki do ich udzielenia w późniejszym terminie. Podstawę prawną stanowią przepisy Kodeksu pracy, które gwarantują prawo do wynagrodzenia za ten okres.

Kiedy i jak podzielić urlop okolicznościowy?

Masz do dyspozycji dwa dni urlopu okolicznościowego i możesz je wykorzystać na dwa sposoby:

• jednorazowo — dwa dni pod rząd,
• rozdzielić na dwie oddzielne nieobecności.

Na przykład możesz wziąć dzień przed pogrzebem i sam dzień pogrzebu, albo dzień pogrzebu oraz dodatkowy dzień na załatwienie formalności związanych z pochówkiem. Przepisy nie narzucają sztywnych terminów; urlop powinien za to być powiązany z datami konkretnych wydarzeń, takich jak uroczystość pogrzebowa czy wizyty w urzędach. Wniosek warto składać niezwłocznie — najlepiej już drugiego dnia nieobecności — choć dopuszczalne jest też złożenie go po powrocie, jeśli okoliczność wystąpiła w czasie nieobecności.

We wniosku podaj konkretne daty, np. dzień pogrzebu i dzień przeznaczony na formalności. Pracownik ma obowiązek poinformować pracodawcę o potrzebie nieobecności; pracodawca z kolei może wskazać, jak udokumentować zdarzenie i jak odnotować terminy w ewidencji urlopów. Podział dni stosuje się wtedy, gdy obowiązki związane z pogrzebem i formalnościami przypadają na różne dni — wówczas racjonalne jest rozbicie urlopu na dwie części.

Jakie dokumenty załączyć do wniosku o urlop okolicznościowy?

Do wniosku o urlop okolicznościowy najważniejszy jest odpis aktu zgonu, ale warto dołączyć też inne dokumenty, które potwierdzą okoliczności i ułatwią pracodawcy ustalenie terminów nieobecności. Mogą to być:

• odpis aktu zgonu,
• zaświadczenie z Urzędu Stanu Cywilnego,
• zawiadomienie o terminie pogrzebu,
• potwierdzenie z zakładu pogrzebowego.

Przydatne dokumenty to również:

• kopię aktu urodzenia,
• dokument adopcyjny,
• orzeczenie sądu w sytuacjach spornych.

Gdy upoważniasz inną osobę do załatwienia formalności, dołącz pełnomocnictwo; podobnie postępuj, jeśli sytuacja wymaga dokumentów wydanych przez parafię, urząd czy sąd. Warto też wskazać planowane daty nieobecności i krótką przyczynę, np. „śmierć ojca” — zwykle wystarczy skan lub zdjęcie dokumentów. Jeżeli nie masz dokumentów przed wyjazdem, możesz dostarczyć je po powrocie. Pamiętaj, że pracodawca może żądać tylko niezbędnej dokumentacji i powinien wskazać, który organ wydaje dany dokument.

Czy pracodawca może odmówić udzielenia urlopu okolicznościowego?

Pracodawca nie może odmówić udzielenia urlopu okolicznościowego, jeśli spełnione są ustawowe przesłanki — na przykład przy śmierci ojca pracownika. Prawo do takich dni wypływa bezpośrednio z przepisów kodeksu pracy, więc odmowa jest dopuszczalna tylko w określonych sytuacjach. Może się to zdarzyć, gdy:

• dana okoliczność nie mieści się w katalogu uprawnień,
• pracownik nie przedstawi na czas wymaganego dokumentu (np. aktu zgonu),
• wniosek dotyczy dni już wykorzystanych lub w ogóle nieprzysługujących.

Pracodawca ma jednak prawo żądać złożenia pisemnego wniosku oraz dokumentu potwierdzającego zaistniałą sytuację. Dobrą praktyką jest odnotowanie wniosku i załączników w aktach kadrowych oraz w ewidencji urlopów. Korzystanie z takiego urlopu nie może być traktowane dyskryminująco ani stać się podstawą do rozwiązania umowy o pracę. Jeśli pracodawca bezprawnie odmówi, pracownik ma możliwości prawne:

• reklamacja w dziale kadr,
• zgłoszenie sprawy do Państwowej Inspekcji Pracy,
• wystąpienie na drogę sądową.

W tych postępowaniach przydatne będą kopie wniosku i korespondencji potwierdzające próbę dochodzenia swoich praw. Podstawą prawną są przepisy Kodeksu pracy oraz – w razie potrzeby – odpowiednie rozporządzenia wykonawcze.