Rozwiązanie umowy z dwutygodniowym okresem wypowiedzenia — zasady i prawa pracownika

Co to jest dwutygodniowe wypowiedzenie?

Okres wypowiedzenia trwa pełne dwa tygodnie, a nie jedynie 14 dni — liczy się jako dwa pełne tygodnie kalendarzowe od momentu doręczenia oświadczenia. Stosuje się go głównie przy zatrudnieniu krótszym niż sześć miesięcy, a jego podstawą prawną jest art. 36 Kodeksu pracy. Z wypowiedzeniem może wystąpić zarówno pracownik, jak i pracodawca — to jednostronne oświadczenie woli skutkujące rozwiązaniem umowy po upływie tego terminu.

Dwutygodniowy okres może też wynikać z postanowień umowy na czas określony. Należy pamiętać, że wyjątkiem są sytuacje, gdy strony rozwiążą umowę za porozumieniem lub gdy zachodzą przesłanki do rozwiązania jej bez wypowiedzenia.

W praktyce termin ten wyznacza datę zakończenia stosunku pracy i wpływa na liczbę przepracowanych okresów oraz przysługujące świadczenia — np.:

• prawo do zasiłku dla bezrobotnych,
• ekwiwalent za niewykorzystany urlop,
• dni wolne na poszukiwanie nowego zatrudnienia.

Okres wypowiedzenia wpływa również na kalkulację przy zmianie warunków pracy.

Kiedy przysługuje dwutygodniowy okres wypowiedzenia?

Jeżeli pracownik jest zatrudniony krócej niż 6 miesięcy, przysługuje mu dwutygodniowy okres wypowiedzenia. Standardowe długości wypowiedzeń wyglądają następująco:

• mniej niż 6 miesięcy — 2 tygodnie,
• co najmniej 6 miesięcy — 1 miesiąc,
• po 3 latach pracy — 3 miesiące.

Zasady te odnoszą się do umów na czas nieokreślony i do umów na czas określony, o ile umowa lub regulamin przewiduje możliwość ich wypowiedzenia. W trakcie trwania wypowiedzenia pracownik otrzymuje wynagrodzenie, a przy okresie trwającym co najmniej dwa tygodnie ma prawo do dni wolnych na poszukiwanie nowej pracy. Okres wypowiedzenia może być wydłużony przez postanowienia umowy lub regulaminu — często spotyka się takie rozwiązania przy stanowiskach z odpowiedzialnością materialną, jeśli strony to przewidziały.

Istnieją też wyjątki: umowę można rozwiązać za porozumieniem stron lub bez wypowiedzenia. Pracodawca powinien ponadto skonsultować zamiar zwolnienia z organizacją związkową, gdy wymagają tego przepisy lub układ zbiorowy pracy. Od 26 kwietnia 2023 roku obowiązuje też wymóg podania przyczyny wypowiedzenia w przypadku umów na czas określony.

Kiedy zaczyna się okres wypowiedzenia?

Bieg wypowiedzenia zwykle zaczyna się pierwszego dnia miesiąca następującego po doręczeniu wypowiedzenia. Przykładowo, jeśli dokument zostanie wręczony 10 maja, liczenie rozpoczyna się 1 czerwca, a przy jednomiesięcznym okresie umowa zakończy się 30 czerwca.

Za złożone wypowiedzenie uważa się moment, gdy pracownik otrzyma pismo i będzie mógł się z jego treścią zapoznać — liczy się chwila doręczenia, nie data wysyłki. Pismo może trafić do pracownika osobiście lub za pośrednictwem poczty.

Zasadę obliczania można ująć prosto:

• start to pierwszy dzień miesiąca po doręczeniu,
• koniec to start plus długość okresu wypowiedzenia minus jeden dzień.

Dla trzymiesięcznego wypowiedzenia wygląda to tak: doręczenie 20 lutego oznacza start 1 marca i zakończenie 31 maja. Inny sposób liczenia dotyczy jednak dwutygodniowego terminu, który jest traktowany odrębnie.

W praktyce strony mogą inaczej ustalić moment zakończenia umowy — wystarczy porozumienie. Podobnie pracodawca może zwolnić pracownika z obowiązku świadczenia pracy; jeśli takie zwolnienie nastąpi, stosunek pracy kończy się wcześniej. Również obie strony mogą umówić się na inny moment rozpoczęcia biegu wypowiedzenia.

Jak prawidłowo złożyć wypowiedzenie umowy o pracę?

Wypowiedzenie umowy o pracę powinno być złożone na piśmie i doręczone pracodawcy. W dokumencie umieszczamy dane pracownika i pracodawcy, datę sporządzenia oraz wyraźne oświadczenie o wypowiedzeniu umowy. Konieczne jest wskazanie:

• okresu wypowiedzenia i terminu zakończenia zatrudnienia,
• podpisu pracownika i daty.

Jeśli działa pełnomocnik, trzeba dołączyć stosowne pełnomocnictwo. Dobrze potwierdzić doręczenie — np. zachować kopię z podpisem odbiorcy przy przekazaniu osobiście albo wysłać list polecony z potwierdzeniem odbioru. Przechowaj kopię wypowiedzenia i dowód jego doręczenia jako zabezpieczenie prawne.

Od 26.04.2023 pracodawca musi wskazać przyczynę wypowiedzenia w przypadku umów na czas określony; pracownik natomiast nie jest zobowiązany do podawania przyczyny. Po otrzymaniu wypowiedzenia pracodawca może skonsultować się ze związkiem zawodowym, jeśli taki funkcjonuje w firmie. Pracownik ma prawo żądać uzasadnienia wypowiedzenia, a pracodawca powinien udzielić odpowiedzi w ustawowym terminie — zazwyczaj w ciągu 7 dni.

W razie wątpliwości warto skorzystać ze wzoru wypowiedzenia lub skonsultować treść dokumentu z prawnikiem albo przedstawicielem związków. Pamiętaj też, że okres wypowiedzenia musi odpowiadać obowiązującym przepisom lub zapisom umowy, często zależnym od stażu pracy.

Czy można rozwiązać umowę porozumieniem stron?

Umowę o pracę można zakończyć także przez porozumienie stron — musi być ono sporządzone na piśmie. Taki dokument zastępuje okres wypowiedzenia i pozwala dowolnie ustalić datę rozwiązania stosunku pracy. W porozumieniu warto zawrzeć:

• dane stron oraz datę sporządzenia,
• precyzyjny termin zakończenia zatrudnienia,
• rozliczenia: ekwiwalent za niewykorzystany urlop, wypłatę zaległego wynagrodzenia oraz ewentualne odprawy lub odszkodowania, wraz z terminami przekazania tych środków,
• postanowienia dotyczące zwolnienia z obowiązku świadczenia pracy lub wskazanie, że pracownik pracuje do ostatniego dnia roboczego,
• regulacje dotyczące zwrotu mienia służbowego i inne rozliczenia finansowe.

Umowa powinna być podpisana przez obie strony. Inicjatywa zawarcia porozumienia może wyjść zarówno od pracodawcy, jak i od pracownika, ale wymagana jest obopólna zgoda. Przy rejestracji w urzędzie pracy PUP oceniane są okoliczności zakończenia zatrudnienia — porozumienie może mieć wpływ na prawo do zasiłku, w zależności od przyczyn rozwiązania umowy. Pracodawca jest zobowiązany wydać świadectwo pracy w dniu zakończenia zatrudnienia. Strony mogą też skrócić lub wydłużyć standardowy okres wypowiedzenia, wpisując taką zmianę do porozumienia.

Jeśli oświadczenia były wadliwe — np. wynikły z przymusu, błędu lub dotyczyły osoby pozbawionej zdolności do czynności prawnych — porozumienie można zaskarżyć przed sądem pracy. Praktyczne wskazówki:

• sporządzić dwa egzemplarze dokumentu,
• dokładnie wyszczególnić wysokość wszystkich świadczeń oraz terminy ich wypłaty,
• przy planowanej zmianie pracy warto dopasować datę zakończenia umowy do daty rozpoczęcia nowego zatrudnienia.

Porozumienie stron to elastyczne rozwiązanie, które umożliwia szybkie, często bezkonfliktowe zakończenie stosunku pracy i uporządkowanie rozliczeń.

Jakie prawa ma pracownik w okresie wypowiedzenia?

Pracownikowi przysługuje pełne wynagrodzenie oraz wszystkie świadczenia wynikające z umowy i przepisów prawa pracy przez cały czas trwania wypowiedzenia. Obejmuje to:

• pensję,
• dodatki,
• inne świadczenia przewidziane w umowie lub regulaminie.

Gdy okres wypowiedzenia wynosi co najmniej dwa tygodnie, pracownik może korzystać z dni wolnych na poszukiwanie nowej pracy. Pracodawca ma prawo zwolnić go z obowiązku świadczenia pracy, jednak nadal musi wypłacać należne wynagrodzenie. Świadectwo pracy powinno być wydane w dniu zakończenia zatrudnienia, a za niewykorzystany urlop pracownik otrzyma ekwiwalent pieniężny.

Pracownik może zażądać pisemnego uzasadnienia wypowiedzenia; pracodawca z kolei musi odpowiedzieć w przewidzianym prawem terminie. W sytuacji, gdy wypowiedzenie jest sprzeczne z prawem, pracownik ma możliwość odwołania się do sądu pracy i domagania się przywrócenia do pracy lub odszkodowania. Prawo do zasiłku dla bezrobotnych zależy od przyczyny rozwiązania umowy oraz od okresów składkowych — uprawnienia ocenia urząd pracy w chwili rejestracji.

W czasie wypowiedzenia pracownik może podjąć inną pracę, choć zazwyczaj dopuszczalne jest to po zakończeniu obecnej umowy, chyba że strony ustalą inaczej. Zawarcie porozumienia zmienia termin zakończenia zatrudnienia i rozliczenia finansowe, co wpływa na przysługujące prawa i świadczenia.

Czy pracodawca musi podać przyczynę rozwiązania umowy?

Przy wypowiedzeniu umowy pracodawca musi wskazać konkretną, prawdziwą przyczynę — opisana w piśmie motywacja powinna być na tyle jasna, by dało się ją zweryfikować. Dokument wypowiedzenia musi trafić do pracownika i dać mu możliwość zapoznania się z argumentami; ogólnikowe sformułowania nie są wystarczające.

Zazwyczaj takie uzasadnienie formułuje się w sposób sformalizowany, odwołując się do wewnętrznych regulaminów i przepisów prawa (np. art. 30 § 1 pkt 2). Gdy w zakładzie działa organizacja związkowa, zamiar zwolnienia wymaga jej konsultacji. Pracownik może zwrócić się o pisemne uzasadnienie wypowiedzenia, a pracodawca musi odpowiedzieć w ustawowym terminie.

W piśmie często zamieszcza się też informację o prawie do odwołania się do sądu pracy. Jeśli przyczyna była fikcyjna lub nieprawdziwa, pracownik ma prawo wnosić sprawę do sądu i domagać się odszkodowania albo przywrócenia do pracy; fałszywe przedstawienie przyczyn może pociągać za sobą odpowiedzialność materialną pracodawcy i inne roszczenia. Z tego powodu decyzja o rozwiązaniu umowy powinna uwzględniać obowiązujące procedury, konsultacje i rzetelne uzasadnienie.